ที่ดิน สปก ซื้อขายได้ไหม



“พี่ครับ ที่ สปก ซื้อได้ไหมครับ?” มีคนถามมาแบบนี้คนความรู้น้อยอย่างเราก็งงเป็นไก่ตาแตกเลยเหมือนกัน แต่สุดท้ายก้ต้องฝืนใจตอบไป ว่าอย่าเลยมันผิดกฎหมายหรือไม่ก็อาจจะถูกเพิกถอนสิทธิ์การใช้ประโยชน์วันใดวันหนึ่ง

มาดูกันก่อนครับ ว่า สปก ตามความหมายที่มากับสารานุกรมเสรีนั้นมีความหมายอย่างไร

“ ส.ป.ก. 4-01 คือเอกสารสิทธิให้ประชาชนเข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน เริ่มขึ้นเมื่อมีพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 มีหลักการสำคัญว่า ที่ดินในเขตปฏิรูปนั้นใช้ทำเกษตรกรรมได้อย่างเดียวเท่านั้น ทำประโยชน์อย่างอื่นไม่ได้ และผู้ครอบครองทำประโยชน์ในที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 จะต้องมีฐานะยากจน เขตปฏิรูปที่ดินหมายถึง ที่ดินที่เป็นชุมชนเต็มรูปแบบมาก่อน ที่ดินที่เป็นไร่สวนทำกินของราษฎรตั้งแต่บรรพบุรุษ และที่ดินป่าเสื่อมโทรม หมดสภาพป่าและไม่สามารถฟื้นสภาพป่าได้อีก ไม่รวมถึงป่าในเขตอนุรักษ์เช่นอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ หรือเขตต้นน้ำลำธาร หน่วยงานหลักที่รับผิดชอบการออกเอกสารสิทธิ ส.ป.ก. 4-01 คือสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประเทศไทย

เอกสารสิทธิ ส.ป.ก. 4-01 ไม่อนุญาตให้ทำการซื้อขายที่ดิน หากมีการซื้อขายในขณะที่เอกสารสิทธินี้ยังมีผลอยู่จะเป็นโมฆะ  แต่สามารถโอน แบ่งแยก และตกทอดทางมรดกให้แก่บุคคลในครอบครัวได้แก่ สามีภรรยา บุตร บิดามารดา พี่น้องร่วมบิดามารดา พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดา และหลาน สามารถเช่าหรือเช่าซื้อเพื่อเกษตรกรรม (ไม่อนุญาตให้เช่าเพื่อจุดประสงค์อื่น) ไม่สามารถจดทะเบียนจำนองได้ เว้นแต่เป็นโครงการของรัฐบาลที่อนุญาตให้ใช้เอกสารสิทธิเป็นประกัน สิทธิในที่ดินยังคงเป็นของรัฐ ประชาชนสามารถคืนที่ดินให้รัฐหากไม่ต้องการ และรัฐสามารถเรียกคืนที่ดินได้หากตรวจสอบพบว่าประชาชนมิได้ใช้ทำกิน”

ไงหละ  มาซะยาวเลย

ตอบแบบบ้านๆ ตามประสาเราๆ ท่านก็คือเอกสารที่ให้ท่านๆ ที่มีชื่อระบุอยู่ในเอกสาร สปก นั้นมีสิทธิ์ใช้ประโยชน์ได้แต่ไม่มีสิทธิ์ครอบครอง ซื้อ ขาย หรือจำนองต่างๆ นาๆ ได้ พูดง่ายๆ ก็คือใช้ประโยชน์ได้อย่างเดียว จะสืบทอดก็แต่โดยทางมรดก เช่นเดียวกับ สทก หรือ ภบท ที่ท่านๆ เคยได้ยินมา แต่ในความเป็นจริงก็มีบ้างที่เห็นการนำเอกสารสิทธิ์การใช้ประโยชน์ในพื้นที่เหล่านี้ไปจดจำนองกันเองบ้าง ให้เป็นหลักประกันต่างๆ บ้าง ตามประสาญาติพี่น้องในหมู่บ้านต่างจังหวัดที่ไม่ค่อยจะสนใจเรื่องเอกสารหรือกฏระเบียบอะไรมากนักแต่ถ้าตามหลักกฏหมายแล้วถือเป็นโมฆะและไม่สามารถใช้เป็นผลบังคับได้ตามกฏหมาย เพราะกรรมสิทธิ์การครอบครองยังเป็นของรัฐอยู่จะยึดคืนเมื่อไหร่ก็ได้

Leave a Reply

บทความกิจกรรมเกษตรและที่ดิน